AÇAR,TARIMSAL DANIŞMANLIĞI ANLATTI

TARIMSAL YAYIM VE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ DERNEĞİ

Ülkemizde Sertifikalı Tarım Danışmanlığının Gelişim Süreci

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının, geçen süreç içerisinde kırsal kesimin Sosyo ekonomik yapısını düzeltme, tarımsal üretimi artırma ve kırsalın refah düzeyini yükseltme yolunda kırsal kesime yönelik dar bölgeler oluşturmak ve üreticiye yakın olmak amacı ile değişik adlar altında organizasyonları uygulamaya koyduğu görülmektedir.

TYUAP kapsamında Köy Grup Teknisyenlikleri aracılığıyla çiftçi ziyaret modeli uygulanmış ve süreç içerisinde bu proje devrini tamamlamış ve uygulamadan kaldırılmıştır.

Daha sonra Ülkemiz gündemine “Tarımsal Danışmanlık” kavramını taşıması ve kurulan Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Sisteminin uygulamaya geçmesi bakımından çok önemli katkısı olan Köy Merkezli Tarımsal Üretime Destek Projesi(KÖY-MER) uygulanmıştır.

Bu proje 01.01.2004-31.12.2006 tarihleri arasında uygulanmıştır. “Köy Merkezli Tarımsal Üretime Destek (KÖY-MER)” ya da kamuoyunda bilinen adıyla “1.000 Köye 1.000 Tarım Gönüllüsü” proje ile 1.000 köyde, çiftçinin bilgi ihtiyacının mahallinde karşılanması amaçlanmış, her köyde 1 kişi olmak üzere Mühendis ve Veteriner Hekimlerden hizmet alımı yapılmıştır. Pilot bir proje olan KÖY-MER 31 Aralık 2006 tarihinde sona ermiştir. Projenin bütçesi; İl Özel İdareleri, TOBB gibi diğer sivil toplum kuruluşlarından ve çiftçi katkı paylarından karşılanmıştır. Bakanlığın,  KÖY-MER projesi ile de eğitim ve yayım sistemine farklı bir boyut kazandırma gayretine girdiği görülmektedir. Bu proje aslında “Çoğulcu veya Özel Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Sistemine” geçiş için bir deneme projesidir.

Bakanlık, Köy-Mer Projesinden elde edilen deneyimler ile 01.01.2007 tarihinde “Köy Merkezli Tarımsal Üretime Destek (TAR-GEL)” Proje ile çiftçiye/tarımsal işletmelere bilginin mahallinden verilmesi, bilgi ihtiyacının zamanında ve yeterli düzeyde karşılanması ve bu sayede gelir düzeyinin arttırılması amaçlanmıştır.

Ancak iki projenin de belirlenen amaçları doğrultusunda pek başarılı oldukları söylenemez. Nitekim yapılan en son değişiklikler ile de TAR-GEL Projesi bir anlamda kuruluş amacına göre farklı bir boyut kazanmış ve Bakanlık tarafından 2016 yılında sonlandırılmasına karar verilmiştir.

 

 

Diğer taraftan 2009 yılına kadar sadece kamu tarafından yürütülen çiftçi eğitimi ve yayım faaliyetleri, 5488 Sayılı Tarım Kanunun 9. Maddesine istinaden çıkarılan ve 08 Eylül 2006 tarih ve 26283 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetlerinin Düzenlenmesine Dair Yönetmelik”  ile oluşturulan “Çoğulcu Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Sistemi” kapsamında kamunun yanında; Serbest Tarım Danışmanları, Ziraat Odaları, Üretici Örgütleri,   Tarımsal Danışmanlık Şirketleri ve Tarımsal Danışmanlık Dernek(Çiftçi Dernekleri)/Vakıfları tarafından böyle bir projenin uygulanmasına fırsat yaratılmıştır.

Nitekim 21 Mayıs 2009 tarihinde yayımlanan ‘Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetlerine Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ” ve ilgili mevzuat doğrultusunda gerek kendi nam ve hesabına çalışan Serbest Tarım Danışmanları, gerek ise Ziraat Odaları, Üretici Örgütleri, Tarımsal Danışmanlık Şirketleri, Tarımsal Danışmanlık Dernek(Çiftçi Dernekleri)/vakıflarından oluşan hizmet sunucuları, bu konuda teşkilatlanarak sahadaki yerlerini almışlardır.

Hedef kitle olan çiftçilerimizin de bu oluşuma katılarak, Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Sistemindeki yerlerini almaları ile bu proje bir anlamda kuruluşunu tamamlamıştır.

Tarım alanında geçte olsa uygulamaya konulan ve kamuoyunda “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesi”  olarak da bilinen “Çoğulcu Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Sistemi”nin ülke tarımına büyük katkı sağladığı tartışılmaz bir gerçektir.

Her şeyden önce kırsal kesimde tarımsal üretimde; gerek verimlilik ve kalite artışının yanında gerekse çevre ve insan sağlığını dikkate alan sürdürülebilir bir tarımsal üretim ve en önemlisi güvenilir gıda arzı anlamında da doğrudan katkı verecek böyle bir uygulamanın hayata geçirilmiş olması, Türk tarımı adına taşıdığı anlam ve önem büyüktür.

Türkiye’de ilk defa 2009 yılında uygulamaya konulan “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesi” Ülkemizde ilk etapta 100 tarım danışmanı ile 24 ilde 3.145 çiftçimizin Tarımsal Danışmanlık Sistemine dahil olmasıyla fiilen başlamıştır.

Proje kapsamında bu gün itibariyle Bakanlık tarafından yetkilendirilen 833 kişi/kuruluş ve 2.620 tarım danışmanı ile 81 ilde 156.390 çiftçimize tarımsal danışmanlık hizmeti sunulmaktadır.

Bu proje ile 2.620’nin üzerindeki meslektaşımıza(Ziraat Mühendisi, Veteriner Hekim, Gıda Mühendisi, Su Ürünleri Mühendisi, Tekniker, Teknisyen vs.) istihdam alanı yaratılmış ve üretime katılımları sağlanmıştır.

Bu nedenledir ki projenin gelişmesi ve yaygınlaşması ile meslek grubu açısından ve yaratacağı katma değer ile de genel anlamda işsizliği azaltmada da önemli bir katkı sağlayacağı muhakkaktır. Bu itibarla proje sosyal içerikli bir projedir.

Projenin önemli tarafı da teşkilatta çalıştıktan sonra emekli olan meslektaşlarımızın edindikleri tecrübe ve bilgilerinin sahada değerlendirilmesi ile yeni mezun olmuş meslektaşlarımızın üretime doğrudan katılmaları yönünde de bu proje ile imkan yaratılmıştır. Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetlerinin; aslında hem üretici açısından hem de danışman açısından önem taşıdığını vurgulamak gerekir. Çünkü proje, üreticinin üretim ile ilgili her türlü bilgi ihtiyacını bire bir karşılayan önemli bir projedir. Her üretici bir mühendis, bir veteriner hekim veya bir teknik elaman olamaz. Ancak bu proje ile her üreticinin bu vasıftaki teknik elemanlar ile bire bir çalışma imkanı vardır. Bu açıdan proje çok önemli bir işleve sahiptir.

AB ülkelerinde başarılı bir şekilde yürütülen ve benzer uygulamaları olan “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesi”nin Bakanlığımızın reform niteliğindeki bir uygulaması olduğunu kesinlikle ifade edebiliriz. Bu nedenle proje iyileştirilerek mutlaka devam ettirilmelidir. Çünkü Bakanlık; 2003 yılından beri bu proje üzerinde çalışmaya başlamış, 2006 yılında yönetmeliğini, 2007 yılında ise uygulama esaslarını çıkarmış ve sistemde yer alacak tarım yayımcısı ve tarım danışmanlarının yetiştirilmesi amacıyla sertifika eğitimlerine başlamıştır. Sertifika eğitimlerinin yerine 2010 yılında merkezi sınava geçilmesiyle birlikte bu güne kadar kamuda çalışan 3.260 personele tarım yayımcısı sertifikası, kamu dışından yaklaşık 12.000 kişiye tarım danışmanı sertifikası verilmiştir. En son Bakanlık tarafından 06.12.2015 tarihinde yapılan sınava 12.000 civarında kişi katılmıştır. Bu kişilerden 2.099 kişinin daha sınavı geçerek bu sertifikayı almaya hak kazanması ile bu sayı 14.100 kişiye çıkmıştır. Bu kapsamda 14.100 kişinin tarım danışmanı sertifikası almış olması ve en son yapılan sınava yaklaşık 12.000 kişinin katılmış olması, projeye olan talebin bir kanıtıdır.

Bütün bu gelişmeler neticesinde proje aslında bir anlamda tutmuştur. Ancak projenin amaçlarına yönelik hizmetlerin henüz istenilen seviyelerde olduğunu söyleyemeyiz. Çünkü “Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetleri” bir olgudur. Bu itibar iledir ki uygulayıcı birim olan kamu dahil bütün paydaşlar bu olguyu iyi bir şekilde kavramalı ve olaya inanmalıdırlar. Bu doğrultuda hareket etmeleri gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Bütün zorlukların bilindiği ve de ekonomik sıkıntılara rağmen bu işin doğruluğuna gönülden inananlar olarak sorumluluk alarak sahada yerlerini alan Tarım Danışmanları, geleceğe umutla bakabilmek için yaratılacak imkanlar ile de Türk tarımının geleceğine katkı verme heyecanını da taşımaktadırlar. Bu vesile ile de bu duygularımızı kamuoyu ile paylaşmak isteriz.

Takdir edilir ki genelde ilk defa uygulamaya sokulan yeni oluşumlarda bazı aksaklıkların olacağı da kaçınılmazdır. Bu itibar ile bu konudaki eksiklik ve talepler ilgili kurumlar tarafından değerlendirildikçe, Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetlerinin daha sağlıklı bir yapıya kavuşacağı düşünülmektedir.

           Nitekim projenin uygulanmaya konulduğu tarihte belirlenen kıstaslarda, projenin uygulanabilirliğine olumlu katkı vereceği yönünde değişiklikler de olmuştur. Ancak yine bazı uygulamalar ile sorunların yaşanmasına devam edilmektedir. Arzumuz odur ki daha da sağlıklı bir oluşumun sağlanmasıdır. Çünkü her şeyden önce; kırsal kesimde tarımsal üretimde; hem kalite ve verimlilik, hem de çevre ve insan sağlığını dikkate alan sürdürülebilir tarımsal üretim anlamında da doğrudan katkı verecek böyle bir uygulamanın hayata geçirilmiş olması, Türk tarımı adına taşıdığı anlam ve önemi büyüktür.

Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Sisteminin gelişmesi ve yaygınlaşmasıyla birlikte tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşlar; gerek mevzuat ve uygulamadan kaynaklanan ve gerekse iletişim ve diğer hususlarla ilgili sorunlarla karşılaştılar.

Ülkemiz genelinde sahada çalışan Tarım Danışmanları ve tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kuruluşlar ile yapılan istişarelerde, hizmet sunucularının ortak sorunları olduğu ve bu konuda ortak adımlar atılması gerektiği yönünde kararlar alındı. Özellikle sistemin karar alma organları olan Merkez ve İl Teknik Komitelerinde sahada çalışan biz tarım danışmanlarının gerçek anlamda temsil edilmediğimiz gerçeği ortaya konuldu.

Bu sorunların tek elden Bakanlığa iletilmesi ve çözümü konusunda Bakanlıkla işbirliği yapılması noktasında hizmet sunucularını temsil etmesi bakımından bir kuruma ihtiyaç olduğu ortaya çıktı.

Bu amaçla, 17.12.2013 tarihinde Ankara’da yapılan toplantıda dernek çatısı altında kurumsallaşmaya gidilmesi yönünde karar alındı ve kuruluş çalışmaları başlatıldı. Yapılan çalışmalar sonucunda, 25.02.2014 tarihinde dernek tüzüğü kabul edilerek derneğin kuruluşu tamamlanmıştır. Dernek tüm danışman ve de danışmanlık oluşumları adına da faaliyetlerini sürdürmektedir.

Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Sisteminin geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, hizmet kalitesinin artırılması ve kurumsal altyapısının oluşturulması konularında çalışmalar yapmak, Tarımsal Yayım ve danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşlar ile Bakanlığımız arasında köprü olmak, hizmet sunucularının sorunlarını tek elden Bakanlığa iletmek ve hizmet sunucularını temsil etmek amacıyla kurulan “Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetleri Derneği(Tar-Der)” Ülke genelinde Danışmanlık Hizmeti sunan kişi ve kuruluşları temsil eden ve Bakanlık ile aralarında köprü vazifesi gören tek Dernek’tir.

            Kurulan Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetleri Derneğimiz, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından da kabul görmüştür. Derneğin kuruluş amaçları da dikkate alındığında, gerek sahada çalışan veya çalışmayı düşünen Tarım Danışmanları ile hizmet sunucu Kuruluşlar adına Bakanlıktan bazı istek ve de talepleri bulunmaktadır.

Her şeyden önce hiçbir platformda temsil edilmediğimiz gibi icraatlar ile ilgili olarak görüşlerimiz ve sıkıntılarımızın dinlenmesi zahmetine katlanılmadığı bir anlayışın varlığımız ile hep olumsuzluklar dillendirildiği görülmektedir. Neticesinde de “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesinin” kaldırılacağı söylemlerinin olduğu görülmektedir.

 

Bu noktada “Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetleri Derneği(Tar-Der)” olarak Sayın Bakanımızdan tek bir isteğimiz var. Bakanlık birimlerinin başkanlığında oluşturulacak ve özellikle sahada bir fiil çalışan biz tarım danışmanları ve hizmet sunucuları ile birlikte üniversitelerimizin ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının da içerisinde bulunan bir değerlendirme “Çalıştay’ının” yapılarak hazırlanacak rapor doğrultusunda karar verilmesinin Türk tarımı ve sektör açısından daha doğru bir yöntem olacaktır.

Bakanlığın bir taraftan, yeterli üretim ve kırsal alandan göçü önlemek için küçük aile çiftçiliğini ve genç çiftçileri kırsalda tutmak ve üretime teşvik etmek amacıyla destekleme kapsamına almış iken, diğer taraftan çiftçimize mahallinde(tarlasında, bahçesinde, ahırında, ağılında, serasında, kümesinde) hizmet vermekte olan 2.620 tarım danışmanının kırsaldan çekilmek istenmesi, Bakanlığın mevcut tarım politikaları ile büyük bir çelişki arz etmektedir.

Kamunun bu proje ile ilgili 2003 yılında beri yaptığı mevzuat çalışması ve yetiştirilen insan kaynakları bakımından da bir bakıma bu alanda 16 yıldır yatırım yapılmış ve emek verilmiştir. Sistemde çalışan 2.620 civarında tarım danışmanı ile birlikte Bakanlık tarafından yetkilendirilen 833 kişi ve kuruluşlar da ofis açarak, şirket kurarak, personel çalıştırarak bu işe/projeye yatırım yapmışlardır. Geleceğini bu projeye göre şekillendiren ve bu projeye kanal ize olan 2.620 civarındaki tarım danışmanının emeği ve çabası heba edilmemelidir.

            Bakanlığımızın reform niteliğindeki projelerinden ve uygulamalarından biri olan “Çoğulcu Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetleri” veya kamuoyunda bilinen ismi ile “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı” projesinin, gerek çiftçi eğitimine olan katkısı, gerekse tarımsal üretimde verimlilik ve kalite artışının yanında, tarladan sofraya güvenilir gıda arzı sağlamaya ve istihdama olan katkısı nedeniyle; kaldırılması yerine aksine gelişmesi, yaygınlaşması ve sürdürülebilirliği açısından daha çok desteklenmeli ve teşvik edilmelidir.

Bu itibar iledir ki; Başta Sayın Bakanımız olmak üzere özellikle “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesi”ni yönlendiren Bakanlığımız Bürokrasisinin, konuyu  ciddi anlamda ele almalarını ve de  Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetleri Derneği(Tar-Der) olarak aslen beklentimizdir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir